Ορθόδοξη Ομάδα Δογματικής Έρευνας

Κεντρική Σελίδα

Πατέρες και Γένεση

Πρώτη και Δεύτερη Ανάσταση - Πρώτος και Δεύτερος Θάνατος * Περί τής αναστάσεως τών σωμάτων * Η ανάσταση των νεκρών * Πώς θα αλλάξουν τα αναστημένα σώματα κατά την Δευτέρα Παρουσία; * Ανάσταση από τον ύπνο τού θανάτου. Αγίου Ειρηναίου τής Λυών

Κατά Αιρέσεων Βιβλίο 5ο: Κεφάλαιο 23.

Τα ψεύδη τού Όφεως

και ο θάνατος τών πρωτοπλάστων

Αγίου Ειρηναίου τής Λυών (2ος - αρχές 3ου αιώνος).

 

Πηγή: "Έλεγχος και Ανατροπή τής Ψευδωνύμου Γνώσεως", βιβλίο 5ο, κεφάλαιο 23, σε μετάφραση αρχιμ. Ειρηναίου Χατζηεφραιμίδη δ. Θ. Θεσσαλονίκη 1991.

1. Πράγματι, ήταν ήδη συνηθισμένος ο διάβολος να λέγει ψέματα κατά του Θεού, για να εξαπατά τους ανθρώπους. Διότι απ' αρχής ο Θεός, ενώ έδωσε πολλή τροφή στον άνθρωπο, παρήγγειλε να μη φάγη μόνον από ένα δένδρο. Λέγει, λοιπόν, η Γραφή ότι είπε ο Θεός στον Αδάμ: «από παντός ξύλου του εν τω παραδείσω βρώσει φαγή, από δε του ξύλου του γινώσκειν καλόν και πονηρόν ου φάγεσθε απ' αυτού· ή δ' αν ημέρα φάγητε απ' αυτού, θανάτω αποθανείσθε»[1] Ο διάβολος, όμως, πείρασε τον άνθρωπο λέγοντας ψέματα κατά του Θεού, όπως λέγει η Γραφή ότι είπε ο όφις στη γυναίκα: «Τι ότι είπεν ο Θεός, ου μη φάγητε από παντός ξύλου του παραδείσου;»[2]. Ενώ η Εύα φανέρωσε το ψέμα και με αθωότητα ανέφερε την εντολή, λέγοντας: «από παντός ξύλου του παραδείσου φαγούμεθα, από δε του καρπού του ξύλου, ό εστίν εν μέσω του παραδείσου, είπεν ο Θεός, ου φάγεσθε απ' αυτού, ου δε μη άψησθε αυτού, ίνα μη αποθάνητε»[3]. Και μολονότι έμαθε από τη γυναίκα την εντολή του Θεού, χρησιμοποίησε πανουργία και τελικώς την εξηπάτησε με ψευδολογία. Της είπε, λοιπόν: «Ου θανάτω αποθανείσθε ήδει γαρ ο Θεός, ότι ή αν ημέρα φάγητε απ' αυτού, διανοιχθήσονται υμών οι οφθαλμοί και έσεσθε ως θεοί, γινώσκοντες καλόν και πονηρόν»[4]. Πρώτο μεν μέσα στον παράδεισο του Θεού μιλούσε για τον Θεό, σαν να ήταν απών. Αγνοούσε το μεγαλείο του Θεού. Έπειτα, ενώ έμαθε από τη γυναίκα ότι ο Κύριος είπε πως θα πεθάνουν, αν δοκιμάσουν από το ξύλο που είπε πριν, είπε τρίτο ψέμα: «Ου θανάτω αποθανείσθε». Αλλά το ότι ο Θεός είναι αληθινός, ενώ ο όφις έλεγε ψέματα, φάνηκε από το αποτέλεσμα, εφ' όσον επηκολούθησε ο θάνατος για τους πρωτοπλάστους που έφαγαν. Μαζί με την τροφή πήραν και το θάνατο, αφού δεν υπήκουσαν και έφαγαν. Η παρακοή στον Θεό φέρει το θάνατο. Γι' αυτό έκτοτε τους παρέδωσε στο θάνατο· έγιναν υποχείριοι του θανάτου.

2. Πέθαναν, λοιπόν, την ίδια ημέρα που έφαγαν, και έγιναν υποχείριοι του θανάτου, διότι ήταν μία ημέρα της δημιουργίας[5]. «Εγένετο», λέγει, «εσπέρα και εγένετο πρωί, ημέρα μία»[6]. Την ίδια ημέρα έφαγαν και την ίδια πέθαναν. Σύμφωνα με τον κύκλο και τη φορά των ημερών, κατά την οποία άλλη μεν ημέρα ονομάζεται πρώτη, άλλη δευτέρα και άλλη τρίτη, αν κάποιος θέλει να μάθη επακριβώς ποια ημέρα από τις επτά πέθανε ο Αδάμ, θα το βρει από την οικονομία του Κυρίου. Ανακεφαλαιώνοντας όλο τον άνθρωπο εν εαυτώ[7] απ' αρχής μέχρι τέλους, ανακεφαλαίωσε και το θάνατό του. Είναι, λοιπόν, φανερό ότι ο Κύριος, υπακούοντας στον Πατέρα, υπέμεινε το θάνατο εκείνην την ημέρα, κατά την οποία πέθανε ο Αδάμ, διότι δεν υπήκουσε στον Θεό. Την ημέρα, όμως, που πέθανε ο Αδάμ, την ίδια ημέρα έφαγε. Διότι ο Θεός είπε «Ή δ' αν ημέρα φάγητε απ' αυτού, θανάτω αποθανείσθε»[8]. Αυτήν, λοιπόν, την ημέρα ανακεφαλαίωσε εν εαυτώ ο Κύριος και ήλθε στο πάθος την προηγουμένη του Σαββάτου ημέρα, η οποία είναι η έκτη ημέρα της δημιουργίας, και κατ' αυτήν πλάσθηκε ο άνθρωπος. Τη δεύτερη πλάση, που προέρχεται από το θάνατό του, τη χαρίζει με το πάθος του. Μερικοί, πάλι, ανάγουν στο χιλιοστό έτος το θάνατο του Αδάμ. Διότι «ημέρα Κυρίου ως χίλια έτη»[9]. Δεν ξεπέρασε τα χίλια έτη, αλλά πέθανε μέσα σε αυτά, εκπληρώνοντας την απόφαση του Θεού λόγω της παραβάσεως. Είτε, λοιπόν, λόγω της παρακοής που επέφερε το θάνατο, είτε διότι από τότε παραδόθηκαν και έγιναν υποχείριοι του θανάτου, είτε διότι τη μία και την αυτή ημέρα, κατά την οποία έφαγαν, τότε και πέθαναν εφ' όσον είναι μία ημέρα της δημιουργίας, είτε πάλι σύμφωνα με αυτόν τον κύκλο των ημερών, διότι πέθαναν την ίδια ημέρα, κατά την οποία έφαγαν, δηλαδή, την Παρασκευή, η οποία ονομάζεται καθαρό δείπνο, τ.έ. την έκτη εορτάσιμη ημέρα, την οποία και ο Κύριος φανέρωσε, διότι έπαθε κατ' αυτήν, είτε διότι ο Αδάμ δεν ξεπέρασε τα χίλια χρόνια, αλλά πέθανε μέσα σε αυτά, όπως, λοιπόν, φαίνεται από όλα, ο Θεός είναι αληθινός, διότι πέθαναν οι πρωτόπλαστοι που γεύθηκαν το ξύλο. Ο όφις, όμως, αποδείχθηκε ψεύτης και ανθρωποκτόνος, όπως είπε ο Κύριος γι' αυτόν «Ότι απ' αρχής ανθρωποκτόνος εστί και εν τη αληθεία ουχ έστηκεν»[10]

 

Σημειώσεις


1. Γένεσις 2,16-17.

2. Γένεσις 3,1.

3. Γένεση 3,2-3.

4. Γένεση 3,4-5.

5. Παράβαλλε Ιωάννου Χρυσοστόμου: «Τι ουν, αυτή τη ημέρα απέθανεν; Ουδαμώς, αλλ' έζησεν έτη εννεακόσια και επέκεινα μετά την ημέραν εκείνην. Πώς ουν έλεγεν ο Θεός, ότι τη αυτή ημέρα αποθανείσθε; Τη αποφάσει, ου τη πείρα» (PG 54,615D)

6. Γένεσις 1,5.

7. Εφεσίους 1,10.

8. Γένεσις 2,17.

9. Β΄ Πέτρου 3,8. Ψαλμοί 89,4.

10. Ιωάννης 8,44.

Δημιουργία αρχείου: 12-6-2026.

Τελευταία μορφοποίηση: 12-6-2026.

ΕΠΑΝΩ